NL | EN

FAIR: Geen woorden maar data

Home > Projecten > FAIR: Geen woorden maar data

Dit project verkent het efficiënter en eerlijker hergebruik van data door het toepassen van de FAIR-principes: Findable (vindbaar), Accessible (toegankelijk), Interoperable (uitwisselbaar) en Reusable (herbruikbaar).

De focus in dit project ligt op het leren toepassen van de FAIR-principes en het verkennen van de implementatie binnen het programma Mensen in Beweging / Urban Vitality.
Gezien de recente omstandigheden geven wij ook aandacht aan de ontwikkeling van FAIR data rondom het corona-virus (zie beneden).

Problemen hergebruik data

Veel onderzoeksdata zijn niet bekend of verdwijnen na afloop op schijven, zolders en servers waar niemand ze ooit nog terug kan vinden. Stel dat onderzoekers de data toch terug kunnen vinden, dan weten zij niet onder welke voorwaarden ze toegankelijk zijn voor anderen. En mochten andere instellingen over soortgelijke data beschikken, dan zijn deze waarschijnlijk niet uitwisselbaar omdat iedereen eigen dataformaten en -beschrijvingen gebruikt. Kortom, hergebruik van onderzoeksdata is vrijwel onmogelijk terwijl er meer met data gedaan kan worden dan alleen het beantwoorden van één onderzoeksvraag binnen het project.

FAIR en machines

Data moeten ook voor machines (computers) vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar zijn. Een machine moet ‘automatisch’ kunnen herkennen voor wie bepaalde data wel of niet toegankelijk zijn. En een machine moet begrijpen dat verschillende termen hetzelfde kunnen betekenen (bijv. ‘height’ en ‘lichaamslengte’) en dat dezelfde term (bijv. ‘HR’) naar verschillende concepten kan verwijzen. Daarom maakt het projectteam gebruik van semantic web en linked datatechnieken, gebaseerd op de fundamenten van het World Wide Web.

De menselijke maat

Het FAIR maken van data (FAIRificatie) bevat uiteraard ook een ethische en privacy kant. De data waar het hier om gaat, komen veelal van mensen die hebben deelgenomen aan een onderzoek, metingen hebben ondergaan en die hun, soms gevoelige, data met een bepaald doel ter beschikking hebben gesteld. Hoe voorkom je dat computers en algoritmes aan de haal gaan met deze gegevens? Wat vinden de deelnemers ervan dat hun gegevens voor vervolgonderzoek gebruikt worden? Hoe kunnen participanten daar beter zeggenschap over krijgen? In FAIR-terminologie: wat zijn de voorwaarden waaronder data toegankelijk (de ‘A’ van FAIR) zijn om ze te mogen hergebruiken (de ‘R’ van FAIR)?

Uitdaging

De huidige manier van werken maakt hergebruik van data door het koppelen van datasets of het verrijken van datasets met databanken van ziekenhuizen, bedrijven of gemeentes, erg lastig. Laat staan dat deze data ‘machine-actionable’ zijn. Als we binnen het programma Mensen in Beweging data en machines optimaal willen inzetten dan is het noodzakelijk om te beschikken over FAIR data.

Doel

De focus in dit project ligt op het leren toepassen van de FAIR-principes en het verkennen van de implementatie binnen het programma Mensen in Beweging, Urban Vitality. Het hoofddoel: onderzoeken hoe projectteams de FAIR-principes in kunnen zetten om data efficiënter, aantrekkelijker en effectiever te (her)gebruiken.

Subdoelen

Wat draagt het bij aan praktijk + onderzoek + onderwijs?

Methode

Het projectteam maakt gebruik van een werkwijze voor het FAIRificatie-proces die andere projectteams eerder hebben gebruikt. Dit proces vraagt om een multidisciplinair team waarin datastewards centraal staan.

Resultaten

Gedurende het project hebben we diverse tools (software, werkwijze, training, checklists en materialen) beschikbaar gesteld voor de FAIRificatie van onderzoeksdata van het programma Mensen in Beweging.

Voor het delen van resultaten in remote Corona-tijd hebben we gebruik gemaakt van Skype, MS Teams, Open Science Framework, Google Drive, Github en Figshare.

Wat we bereikt hebben:
- Beter overzicht eigen dataverzamelingen en dataverzamelingsmethoden
- Implementatie als voorbeeld van FAIR procedure voor MiB data
- FAIR-expertise binnen de HvA verder opgebouwd (onder andere door middel van diverse consortium meetings)
- Uitwisseling over het belang van en het toegankelijk maken van data (zoals in Corona-tijdperk). Met aandacht voor innovatie creatieve en visuele methodes (zoals datafysicalisatie) en de ethische kant.
- Bewustwoording gecreëerd bij lectoren en onderzoekers met betrekking tot FAIR data
- Projecten en aanvragen waarin ook het belang van FAIR wordt onderstreept

FAIR checklists

Meer over FAIR

Meer Corona data

Corona datavisualisatie

Organisaties die strijden tegen Corona met data en digitale oplossingen

Handige bronnen in tijden van Corona

Eerlijke richtlijnen

Beeld & Video